مراقبت از کلیهها در همدلان تالاسمی ماژور بسیار مهم است، زیرا این عزیزان به دلیل بیماری و درمانهای طولانیمدت (مانند تزریق خون مکرر و مصرف داروهای آهنزدا) در معرض آسیب کلیوی قرار دارند. راهکارهای اصلی برای محافظت از کلیهها در این بیماران شامل موارد زیر است:
۱. کنترل مناسب تجمع آهن (آهنزدایی)
– مصرف منظم داروهای آهنزدا مانند دفریپرون ، دفروکسامین و دفیراسیروکس تحت نظر پزشک.
– دفیراسیروکس ممکن است در برخی بیماران باعث آسیب کلیوی شود، بنابراین بررسی منظم عملکرد کلیه (آزمایش کراتینین و ادرار) ضروری است.
– تنظیم دوز داروهای آهنزدا بر اساس سطح فریتین و عملکرد کلیه.
۲. پایش منظم عملکرد کلیه
– انجام آزمایشهای کراتینین ، اوره خون (BUN) و الکترولیتها به صورت دورهای.
– بررسی پروتئینوری (دفع پروتئین در ادرار) و میکروآلبومینوری برای تشخیص زودهنگام آسیب کلیوی.
– در صورت وجود اختلال عملکرد کلیه، مشورت با نفرولوژیست.
۳. پیشگیری از عفونتهای ادراری و سنگ کلیه
– بیماران تالاسمی ماژور به دلیل همولیز مزمن، مستعد تشکیل سنگهای کلیه (از جنس کلسیم یا اورات) هستند.
– مصرف کافی مایعات (حداقل ۲ لیتر در روز) برای کاهش خطر سنگ کلیه و عفونت.
– در صورت وجود عفونت ادراری، درمان سریع با آنتیبیوتیک مناسب.
۴. کنترل فشار خون و دیابت
– فشار خون بالا و دیابت از عوامل مهم آسیب کلیوی هستند.
– کنترل منظم فشار خون و در صورت نیاز استفاده از داروهای محافظ کلیه مانند مهارکنندههای ACE (مثل انالاپریل) یا ARBها (مثل لوزارتان).
۵. پرهیز از داروهای نفروتوکسیک
– اجتناب از مصرف خودسرانه داروهای مضر برای کلیه مانند NSAIDها (ایبوپروفن، ناپروکسن)، مقادیر بالای ویتامین D و برخی آنتیبیوتیکها (مانند جنتامایسین).
۶. تغذیه مناسب
– محدودیت مصرف نمک برای پیشگیری از فشار خون بالا.
– کاهش مصرف پروتئینهای حیوانی در صورت وجود نارسایی کلیه.
– پرهیز از غذاهای پراگزالات (مثل اسفناج، بادام) برای کاهش خطر سنگ کلیه.
۷. ورزش و سبک زندگی سالم
– فعالیت بدنی منظم برای بهبود گردش خون و سلامت کلی بدن.
– اجتناب از سیگار و الکل که میتوانند عملکرد کلیه را مختل کنند.
۸. بررسی عوارض دیگر تالاسمی بر کلیه
– برخی بیماران به دلیل هموگلوبینوری ناشی از همولیز دچار آسیب لولههای کلیوی میشوند.
– در موارد پیشرفته، ممکن است نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه باشد.
نتیجهگیری:
بیماران تالاسمی ماژور باید تحت نظر یک تیم پزشکی متشکل از هماتولوژیست، نفرولوژیست و متخصص غدد باشند تا از عوارض کلیوی پیشگیری شود. پایش منظم آزمایشگاهی و تصویربرداری برای تشخیص بهموقع مشکلات کلیوی ضروری است