اپیژنتیک و تخمک اهدایی: آیا فقط ژنها مهم هستند؟
در سالهای اخیر استفاده از تخمک اهدایی برای کمک به زوجهایی که با ناباروری مواجه هستند افزایش یافته است. اما سوالی که ذهن بسیاری از والدین را به خود مشغول میکند این است:
آیا مادری که جنین را باردار میکند اما از تخمک خودش استفاده نکرده هیچ تأثیری روی کودک ندارد؟
پاسخ علم اپیژنتیک اینجاست تا ماجرا را روشنتر کند.
اپیژنتیک چیست؟
اپیژنتیک به مطالعه تغییراتی میپردازد که بر فعالیت ژنها تأثیر میگذارند بدون اینکه ساختار DNA تغییر کند ؛ به زبان ساده اپیژنتیک کنترل میکند کدام ژنها “روشن” و کدامها “خاموش” باشند.
این فرآیند به شدت تحت تأثیر محیط،تغذیه،استرس و شرایط بدن فرد باردار است.
نقش مادر باردار در اپیژنتیک
حتی اگر جنین از تخمک اهدایی شکل گرفته باشد بدن مادری که باردار است سیگنالهای شیمیایی خاصی به جنین منتقل میکند از طریق مایعات داخل رحم (مانند مایع آمنیوتیک) محیطی فراهم میکند که میتواند در فعال یا غیرفعال شدن برخی ژنها مؤثر باشد و حتی میتواند در رشد مغز،سیستم ایمنی و متابولیسم کودک اثرگذار باشد.
بنابراین مادر باردار از طریق اپیژنتیک در شکلگیری ویژگیهای فرزندش نقش دارد حتی اگر مادهی ژنتیکی اولیه (تخمک) از فرد دیگری آمده باشد.
تخمک اهدایی و هویت کودک
درست است که تخمک اهدایی DNA را فراهم میکند اما جنین فقط یک بستهی ژنتیکی نیست آنچه در رحم رخ میدهد لایهای پیچیده از تنظیم و تأثیر است که بر نحوهی استفادهی بدن از این DNA تأثیر میگذارد.
در نتیجه کودک ممکن است ویژگیهایی شبیه به مادر باردار داشته باشد (نه فقط اهداکنندهی تخمک) و پیوند عاطفی و فیزیولوژیکی میان مادر و فرزند بسیار عمیق خواهد بود.
جمعبندی
علم اپیژنتیک نشان میدهد که بارداری تنها نقش “نگهداری” از جنین نیست بلکه یک فرآیند فعال ، پویا و تأثیرگذار بر سرنوشت ژنهاست و مادر باردار نقش مهمی در شکلگیری سلامت رفتار و حتی شخصیت کودک دارد.
بنابراین حتی در فرایندهایی مانند تخمک اهدایی پیوند میان مادر و فرزند چیزی فراتر از DNA است.